D&T psychologen - Alphen aan den Rijn

Depressie

Iedereen is wel eens een tijdje somber of verdrietig, bijvoorbeeld na een grote teleurstelling of een ingrijpende gebeurtenis. We spreken in dat geval niet gelijk van een depressie. Als de somberheid aanhoudt kan er een depressie zijn. Een depressie is dus iets anders dan een sombere bui. Iemand die somber is kan vaak opgevrolijkt worden door mensen uit zijn of haar omgeving. Bij iemand die depressief is lukt dat niet. In Nederland lijden per jaar ongeveer een half miljoen mensen aan een vorm van depressie. Een derde hiervan heeft gedurende zijn leven wel eens last van een depressieve periode. Het komt dus heel veel voor.

Verschijnselen

Mensen met een depressie voelen zich lusteloos en hebben nergens zin in. Ze kunnen niet meer genieten van leuke dingen en voelen zich somber. Vaak hebben ze ook last van andere klachten zoals slaapproblemen, slechte concentratie, pijn, voortdurende vermoeidheid of een onbedoelde verandering van lichaamsgewicht. Depressieve mensen kunnen last hebben van schuldgevoelens en kunnen zich waardeloos voelen. De interesse in werk, hobby’s en andere activiteiten kan verminderen of helemaal verdwijnen. Ook vermindering van (seksuele) gevoelens of totale gevoelloosheid kan voorkomen. Soms komen gedachten aan de dood steeds terug. Het leven kan zo zinloos of somber lijken dat iemand overweegt er een einde aan te maken. Depressieve mensen kunnen erg prikkelbaar zijn, maar ook teruggetrokken, traag en tot weinig in staat.

Oorzaken

Voor depressie is in de meeste gevallen niet één oorzaak aan te wijzen. Vaak gaat het om een combinatie van factoren.

  • Bepaalde gebeurtenissen of moeilijkheden kunnen bijdragen aan depressies. Bijvoorbeeld het overlijden van een partner of een kind, een ongeluk, mishandeling, seksueel misbruik of het verlies van een baan. Maar niet iedereen die zulke dingen meemaakt wordt depressief, en niet iedereen die depressief is heeft iets dergelijks meegemaakt.
  • Persoonlijke eigenschappen en ervaringen spelen ook een rol. Hoe gaat men bijvoorbeeld om met problemen en ingrijpende gebeurtenissen?
  • Ook erfelijke factoren spelen mee. In sommige families komt depressie vaker voor dan in andere.
  • Bepaalde medicijnen en het overmatig gebruik van alcohol of drugs kunnen ook een depressie veroorzaken.
  • Medische factoren kunnen meespelen. Zo komt een depressie bijvoorbeeld vaker voor bij mensen met MS of bij mensen met schildklierafwijzingen.

Enkele speciale vormen van depressie zijn:

Dysthyme stoornis

Bij een dysthyme stoornis houden de klachten minimaal twee jaar aan. Mensen hebben vaak niet de heftige verlammende depressieve gevoelens, maar zijn wel het grootste deel van de dag in een depressieve stemming. Ze hebben ook minder bijkomende klachten. Ze kunnen meestal ‘redelijk’ functioneren, maar hun leven is vrijwel voortdurend gekleurd in grijstinten. Het lange aanhouden van de klachten en de uitzichtloosheid ervan, maakt deze vorm van depressie zwaar.

Manisch-depressieve stoornis (ook wel bipolaire stoornis genoemd)

Perioden van grote somberheid en passiviteit en perioden van extreme activiteit en opwinding wisselen elkaar af. Mensen denken in de overdreven vrolijke (of eufore) perioden alles aan te kunnen. Ze doen dan dingen die ze normaal nooit zouden doen. Op zo’n ‘hyperactieve periode volgt vaak een depressieve periode.

Postpartum depressie

Na een bevalling, miskraam of abortus krijgen sommige vrouwen last van een postpartum depressie, voorheen ook wel postnatale depressie genoemd.

Seizoensgebonden depressie

Mensen hebben behalve de depressieve verschijnselen vaak last van overdreven eetlust, gewichtstoename en grote behoefte aan slaap. De seizoensgebonden depressie steekt vooral in de herfst- en wintermaanden de kop op en wordt in verband gebracht met gebrek aan zonlicht (de winterdip). Maar er zijn ook mensen die zich juist in het voorjaar depressief voelen.

Behandeling

In principe is een depressie goed te behandelen. Een psychologische behandeling is gericht op het beïnvloeden van allerlei zaken die de depressie in stand houden. Zo hebben depressieve mensen geen plezier meer in activiteiten en gaan minder doen. Dat patroon kan de klachten verergeren. Daarnaast trekken depressieve mensen zich vaak terug. Ook dat verergert de klachten doorgaans. Er kan dus een vicieuze cirkel ontstaan van gedachten en gedrag die de depressie erger maken. Gedachtentraining is een belangrijk onderdeel van de behandeling. Samen met een behandelaar zal gezocht worden naar manieren om de vicieuze cirkel bij depressie te doorbreken.

Medicatie

Soms is er meer nodig dan alleen psychologische behandeling. Antidepressiva kunnen een gunstig effect hebben. Deze worden voorgeschreven door de huisarts of een psychiater waar D&T Psychologen mee samenwerkt. Het resultaat zal niet onmiddellijk te merken zijn. Het duurt over het algemeen 2 tot 4 weken voor de depressieve klachten verminderen. Soms wordt ter overbrugging tijdelijk een kalmeringsmiddelen en/ of slaapmiddel voorgeschreven.